กฎหมายใกล้ตัว นิติกรรม สัญญา ครอบครัว และมรดก

หน้านี้สรุปหลักกฎหมายแพ่งและอาญาที่พบบ่อยในชีวิตประจำวันและในข้อสอบ เพื่อการเรียนรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย หากมีปัญหาจริงควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

บุคคลและความสามารถในการทำนิติกรรม

บุคคลบรรลุนิติภาวะเมื่ออายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ หรือเมื่อสมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย (ตั้งแต่กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลใน พ.ศ. 2568 บุคคลทั้งสองฝ่ายสมรสได้เมื่ออายุ 18 ปีบริบูรณ์) ผู้ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะเรียกว่าผู้เยาว์

ผู้เยาว์ทำนิติกรรมต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม (โดยปกติคือบิดามารดา) หากไม่ได้รับความยินยอม นิติกรรมนั้นเป็นโมฆียะ แต่มีข้อยกเว้นที่ผู้เยาว์ทำเองได้ เช่น

• นิติกรรมที่ได้สิทธิหรือหลุดพ้นจากหน้าที่อย่างเดียว เช่น รับของขวัญที่ไม่มีเงื่อนไข
• นิติกรรมที่ต้องทำเองเฉพาะตัว
• นิติกรรมที่สมแก่ฐานานุรูปและจำเป็นในการดำรงชีพ เช่น ซื้ออาหารหรืออุปกรณ์การเรียนตามปกติ

โมฆะ กับ โมฆียะ

ครอบครัว: การสมรสต้องจดทะเบียน

การสมรสตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีผลเมื่อจดทะเบียนสมรสเท่านั้น งานแต่งงานตามประเพณี การอยู่ด้วยกันนาน หรือการมีบุตรด้วยกัน ไม่ทำให้เป็นคู่สมรสตามกฎหมาย

เมื่อจดทะเบียนแล้ว ทรัพย์สินของคู่สมรสแบ่งเป็นสองประเภทหลัก

• สินส่วนตัว เช่น ทรัพย์ที่มีอยู่ก่อนสมรส ของใช้ส่วนตัว และทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรสโดยการรับมรดกหรือโดยการให้โดยเสน่หา
• สินสมรส เช่น ทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรส (เว้นแต่ที่เป็นสินส่วนตัว) และดอกผลของสินส่วนตัว

มรดก: ใครรับได้ และรับอะไรไปบ้าง

กองมรดกไม่ได้มีแค่ทรัพย์สิน แต่รวมสิทธิ หน้าที่ และหนี้สินของผู้ตายด้วย (ยกเว้นสิทธิที่เป็นการเฉพาะตัว) อย่างไรก็ตาม ทายาทรับผิดในหนี้ไม่เกินทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่ตน

ทายาทมี 2 ประเภท

1. ผู้รับพินัยกรรม เจ้ามรดกทำพินัยกรรมยกทรัพย์ให้ใครก็ได้ แม้ไม่ใช่ญาติ
2. ทายาทโดยธรรม ได้แก่ คู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมาย และญาติ 6 ลำดับ คือ ผู้สืบสันดาน (เช่น บุตร) บิดามารดา พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน ปู่ย่าตายาย และลุงป้าน้าอา

บุตรบุญธรรมมีสิทธิรับมรดกของผู้รับบุตรบุญธรรมเช่นเดียวกับบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย

ลักทรัพย์ ยักยอก ฉ้อโกง ต่างกันตรงไหน