รัฐธรรมนูญ 2560 กับการศึกษา: มาตรา 54 และการปฏิรูปการศึกษา

เข้ารับการศึกษาอบรมในการศึกษาภาคบังคับ

มาตรา 50 (4)

ระวัง รัฐธรรมนูญกำหนดให้การเข้ารับการศึกษาอบรมในการศึกษาภาคบังคับเป็นหน้าที่ของปวงชนชาวไทย ไม่ใช่เพียงสิทธิ และจำกัดเฉพาะการศึกษาภาคบังคับ ไม่ใช่การศึกษาขั้นพื้นฐานทั้งหมด

เป็นเวลา 12 ปี ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับ อย่างมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย

มาตรา 54 วรรคหนึ่ง

ระวัง 12 ปีตามรัฐธรรมนูญเริ่มตั้งแต่ 'ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับ' ต่างจาก พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ 2542 มาตรา 10 ที่ระบุไม่น้อยกว่า 12 ปีสำหรับการศึกษาขั้นพื้นฐาน

เพื่อพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย โดยส่งเสริมและสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและภาคเอกชนเข้ามีส่วนร่วมในการดำเนินการ

มาตรา 54 วรรคสอง

ระวัง การพัฒนาเด็กเล็กตามวรรคสองมี 6 ด้าน (ร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม สติปัญญา) โดยส่งเสริมให้ทั้ง อปท. และภาคเอกชนมีส่วนร่วม

การจัดทำแผนการศึกษาแห่งชาติ และการดำเนินการและตรวจสอบการดำเนินการให้เป็นไปตามแผนการศึกษาแห่งชาติ

มาตรา 54 วรรคสาม

ระวัง กฎหมายว่าด้วยการศึกษาแห่งชาติต้องมีบทบัญญัติ 2 เรื่องนี้เป็นอย่างน้อย คือ การจัดทำแผนการศึกษาแห่งชาติ และการดำเนินการและตรวจสอบการดำเนินการให้เป็นไปตามแผนการศึกษาแห่งชาติ

มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ สามารถเชี่ยวชาญได้ตามความถนัดของตน และมีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ

มาตรา 54 วรรคสี่

รัฐต้องดำเนินการให้ผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ได้รับการสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการศึกษาตามความถนัดของตน (ทั้งการดูแลพัฒนาเด็กเล็กและการศึกษาของประชาชน)

มาตรา 54 วรรคห้า

ระวัง ต้องสนับสนุน 'ตามความถนัดของตน' ไม่ใช่เหมาจ่ายเท่ากันทุกคนโดยไม่คำนึงถึงความถนัด

เพื่อช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำในการศึกษา และเพื่อเสริมสร้างและพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพครู; โดยกฎหมายต้องกำหนดให้การบริหารจัดการกองทุนเป็นอิสระ

มาตรา 54 วรรคหก

ระวัง วัตถุประสงค์มี 3 ประการ โดยรวมถึง 'เสริมสร้างและพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพครู' ด้วย ไม่ใช่เฉพาะช่วยเหลือผู้เรียน และกฎหมายต้องกำหนดให้การบริหารจัดการเป็นอิสระ

ให้สามารถเริ่มดำเนินการให้เด็กเล็กได้รับการดูแลและพัฒนาก่อนเข้ารับการศึกษาตามมาตรา 54 วรรคสอง เพื่อให้เด็กเล็กได้รับการพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย โดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย

มาตรา 258 จ. (1)

ระวัง ในมาตรา 54 วรรคหนึ่งระบุการศึกษา 12 ปีไม่เก็บค่าใช้จ่าย แต่มาตรา 258 จ. (1) ระบุชัดว่าการเริ่มดูแลและพัฒนาเด็กเล็กก่อนเข้ารับการศึกษาก็ต้องทำ 'โดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย'

ให้ดำเนินการตรากฎหมายเพื่อจัดตั้งกองทุนตามมาตรา 54 วรรคหก ให้แล้วเสร็จภายใน 1 ปีนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้

มาตรา 258 จ. (2)

ระวัง กรอบเวลาตรากฎหมายจัดตั้งกองทุนคือ 'ภายใน 1 ปี' นับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ ต่างจากคณะกรรมการปฏิรูปการศึกษาในมาตรา 261 ที่แต่งตั้งใน 60 วัน และทำงาน 2 ปี

ให้มีกลไกและระบบการผลิต คัดกรองและพัฒนา ให้ได้ผู้มีจิตวิญญาณของความเป็นครู มีความรู้ความสามารถอย่างแท้จริง ได้รับค่าตอบแทนที่เหมาะสมกับความสามารถและประสิทธิภาพในการสอน รวมทั้งมีกลไกสร้างระบบคุณธรรมในการบริหารงานบุคคล

มาตรา 258 จ. (3)

ระวัง ครอบคลุมทั้งการผลิต คัดกรอง พัฒนา ค่าตอบแทนเหมาะสมตามความสามารถและประสิทธิภาพ และระบบคุณธรรมในการบริหารงานบุคคล

ปรับปรุงการจัดการเรียนการสอนทุกระดับเพื่อให้ผู้เรียนสามารถเรียนได้ตามความถนัด และปรับปรุงโครงสร้างของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว โดยสอดคล้องกันทั้งในระดับชาติและระดับพื้นที่

มาตรา 258 จ. (4)

ระวัง การปรับปรุงโครงสร้างหน่วยงานต้องสอดคล้องกันทั้ง 'ในระดับชาติและระดับพื้นที่' เพื่อบรรลุเป้าหมายให้ผู้เรียนเรียนได้ตามความถนัด

ครม. ต้องแต่งตั้งให้แล้วเสร็จภายใน 60 วันนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ มีหน้าที่ศึกษาและจัดทำข้อเสนอแนะและร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินการปฏิรูปการศึกษาให้แล้วเสร็จและเสนอ ครม. ภายใน 2 ปีนับแต่วันที่ได้รับการแต่งตั้ง

มาตรา 261 วรรคหนึ่ง–สอง

ระวัง แต่งตั้งภายใน '60 วัน' นับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ และมีเวลาศึกษาและเสนอร่างกฎหมายภายใน '2 ปี' นับแต่วันที่ได้รับการแต่งตั้ง

เป็นหน่วยงานของรัฐและมีฐานะเป็นนิติบุคคลที่ไม่เป็นส่วนราชการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน หรือรัฐวิสาหกิจตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ และกฎหมายอื่น โดยให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้

พ.ร.บ.กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 มาตรา 4 และมาตรา 8

ระวัง ตัวบทระบุว่า 'ไม่เป็นส่วนราชการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน หรือรัฐวิสาหกิจตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ และกฎหมายอื่น' และผู้รักษาการคือนายกรัฐมนตรี ไม่ใช่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ